ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި މިހާތަނަށް ސޮއިކުރެވުނު އެންމެ ބިޔަ އަދި އެންމެ އަގުބޮޑު ބޭރުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް އެއްބަސްވުމަކީ "މޯލްޑިވްސް ވޯޓަރފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ އެޓް ރަސްމާލެ" ތަރައްޤީ ކުރުމުގެ މަޝްރޫއެވެ. ޔުނައިޓެޑް އަރަބް އެމިރޭޓްސް (ޔޫއޭއީ) ގެ ދުނިޔެ މަޝްހޫރު ޑިވެލޮޕަރ "އީގަލް ހިލްސް" އާއެކު މި ހިނގާ މަހުގެ 21 ވަނަ ދުވަހު ސޮއިކުރެވުނު މި ބިޔަ އެއްބަސްވުމަކީ، ރާއްޖޭގެ މުޅި އިޤްތިސާދީ މަލަމައްޗާއި އުމްރާނީ ތަރައްޤީ މުޅިން އާ ހިސާބަކަށް ގެންގޮސްދޭނެ ތާރީޚީ ފިޔަވަޅެކެވެ. މިއީ ސިޔާސީ ގޮތުން ދައްކަމުންދިޔަ ކުލައެއް ނެތް ހުވަފެނެއް ނޫންކަމާއި، ހަޤީޤީ އަދި ހަރުދަނާ އިޤްތިސާދީ އަސާސްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ދުރުވިސްނޭ ޕްލޭނެއްކަން މި މަޝްރޫއުގެ ތަފްސީލުތަކުން ސާފުވެއެވެ.
ޖުމްލަ 20 ބިލިއަން ޔޫއެސް ޑޮލަރުގެ އަގުހުރި މި މަޝްރޫއަކީ ރާއްޖޭގެ ޤައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަން (ޖީޑީޕީ) އަށްވުރެ ވެސް ދެގުނަ ބޮޑު ބިޔަ މަޝްރޫއެކެވެ. މާސްޓަރ ޑިވެލޮޕަރެއްގެ ގޮތުގައި ހަމަޖެހިފައިވާ އީގަލް ހިލްސް ކުންފުންޏަކީ ދުނިޔޭގެ އެންމެ އުސް އިމާރާތް "ބުރްޖު ޚަލީފާ" އާއި "ޑައުންޓައުން ދުބާއީ" ފަދަ އިންޤިލާބީ ބިނާތައް އުފެއްދެވި މަޝްހޫރު ވިޔަފާރިވެރިޔާ މުހައްމަދު އަލް އައްބާރުގެ ލީޑަރޝިޕްގެ ދަށުން ހިންގާ ކުންފުންޏެކެވެ. ވޭތުވެދިޔަ 28 އަހަރުގެ ތަޖުރިބާ ލިބިފައިވާ މި ކުންފުނިން ދުނިޔޭގެ 20 އަށްވުރެ ގިނަ ޤައުމުގައި ޖުމްލަ 450 ބިލިއަން ޑޮލަރުގެ މަޝްރޫޢުތައް ހިންގާފައިވާއިރު، މީގެ ތެރޭގައި ސަރބިއާގެ ބެލްގްރޭޑް ވޯޓަރފްރަންޓާއި، އަލްބޭނިއާ އަދި ޝާރްޖާގެ ބޮޑެތި މެރީނާތައް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ. މިފަދަ ބައިނަލްއަޤްވާމީ ޤާބިލުކަން ސާބިތުވެފައިވާ ފަރާތަކުން ރަސްމާލެ ތަރައްޤީކުރުމަކީ މި މަޝްރޫޢުގެ އިތުބާރު އެތައް ގުނައަކަށް އުފުލިގެންދާ ކަމެކެވެ.
ދައުލަތަށް ދަރަންޏެއް ނެތް ހައްލެއް
މި އެއްބަސްވުމުގެ އެންމެ ޚާއްސަ އެއް ސިފައަކީ، ރަސްމާލެއިން ޑިވެލޮޕަރަށް އެންމެ ޑޮލަރެއްގެ ފައިދާ ލިބުމުގެ ކުރިންވެސް، އެ ކުންފުނީގެ އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި 400 އާއި 500 މިލިއަން ޑޮލަރު (ގާތްގަނޑަކަށް 7.7 ބިލިއަން ރުފިޔާ) އިންވެސްޓްކޮށްގެން ހުޅުމާލޭގައި 3 ކޮޓަރީގެ 5،000 ހައުސިންގ ޔުނިޓް އަޅައިދިނުމަށް ޝަރުޠުކޮށްފައި އޮތުމެވެ. މި ފްލެޓްތަކުގެ އަގު އަދާކުރެވޭނީ މަޝްރޫއުން ދައުލަތަށް ލިބޭ%10 ގެ ރެވެނިއު ޝެއަރގެ ތެރެއިން ކަމަށްވުމުން، ދަޢުލަތުގެ ބަޖެޓުން އެއްވެސް ޚަރަދެއް ނުކޮށް އަދި އެއްވެސް ދަރަންޏެއް ނުނަގައި ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވެފައިވާ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމަށް ވަގުތުން ހައްލު ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑރ. މުހައްމަދު މުއިއްޒު ފާހަގަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ރަސްމާލޭގެ ބިން ހިއްކުމުގެ%70 މަސައްކަތް މިހާރު ވަނީ ނިމިފައެވެ. ޖުމްލަ 1،150 ހެކްޓަރުގެ މި ބޮޑު ބިމުން އީގަލް ހިލްސްއަށް ކުއްޔަށް ދޫކުރަނީ 500 ހެކްޓަރެވެ. ބާކީ އޮތް 600 އަށްވުރެ ގިނަ ހެކްޓަރަކީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ގެދޮރުވެރިކަމަށް ޚާއްޞަ ކުރެވިފައިވާ ބިމެކެވެ. މި ސަރަޙައްދުގައި 65،000 އަށްވުރެ ގިނަ ހައުސިންގ ޔުނިޓް ތަރައްޤީކޮށް، 150،000 އަށްވުރެ ބޮޑު އާބާދީއަކަށް ދިރިއުޅެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެހިގެންދާނެއެވެ. ރައީސް ވިދާޅުވި ފަދައިން، މި ބިމަކީ ދަޢުލަތުގެ ބޮޑު ރައުސްމާލަކަށް ވާއިރު، އެއްވެސް ރައްޔިތެއްގެ ގޯއްޗެއް ކެންސަލް ނުވެ، އެންމެނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ކަށަވަރުކޮށްދެވޭނެއެވެ.
މި މަޝްރޫއާ ގުޅިގެން ފެތުރުނު ބައެއް ކުށްހީތަކަށް ރައްދު ދެއްވަމުން، ބިނާރާ ގެދޮރުވެރިކަމާއި އުމްރާނީ ތަރައްޤީއާ ބެހޭ ވަޒީރު ޑރ. ޢަބްދުﷲ މުއްޠަލިބު ވަނީ މުހިންމު ކަންތައްތަކެއް ސާފުކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެގޮތުން ބޭރުގެ އެއްވެސް ފަރާތަކަށް "ފްރީހޯލްޑް" އުސޫލުން ބިން މިލްކުވާ ގޮތަށް ނުވިއްކާނެ ކަމަށާއި، މި މަޝްރޫޢަކީ 99 އަހަރުގެ މުއްދަތަށް ބިން ކުއްޔަށް ދީގެން ހިންގާ މަޝްރޫޢެއްކަން ވަޒީރު ފާހަގަކުރެއްވިއެވެ.
ރަސްމާލޭގެ ރިއަލް އެސްޓޭޓުން ތަނެއް ގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ލިބޭނީ ހަމައެކަނި އެ ޕްރޮޕަޓީއެއްގެ ހައްޤެވެ. އެ ތަންތަން ވާރުތަވުމާއި ވިއްކުމުގެ ހުރިހާ މުޢާމަލާތެއް ހިނގާނީ ދިވެހި ޤާނޫނުތަކުގެ ދަށުންނެވެ. އަދި ޕްރޮޕަޓީއެއް ގަތުމަކީ އޮޓޮމެޓިކުން ރާއްޖޭގެ ވިސާ ނުވަތަ ރަށްވެހިކަން ލިބޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، ވިސާ ދިނުމާއި ކެންސަލްކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު އަބަދުވެސް އޮންނާނީ ދިވެހި ދައުލަތަށް ކަމަށް ވަޒީރު ވިދާޅުވިއެވެ. މީގެއިތުރުން، ކުރީގެ ޖީއެމްއާރު އެއްބަސްވުމުގައި އޮތް ފަދައިން ރައްޔިތުންގެ އަތުން ފީ ނަގައިގެން ޑިވެލޮޕަރަށް ދޭންޖެހޭ ފަދަ އެއްވެސް ޝަރުޠެއް މި އެއްބަސްވުމުގައި ނެތްކަންވެސް ވަނީ ކަށަވަރުކޮށްދެއްވާފައެވެ.
އިޤްތިސާދީ މަންފާ
މާލީ ކަންކަމާއި ސަރުކާރު ކުންފުނިތަކާބެހޭ ވަޒީރު ހަސަން ޒަރީރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މި މަޝްރޫއު ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އެއްފަހަރު ލިބޭ ފައިސާކޮޅަކަށް (އަޕްފްރަންޓް ޕޭމަންޓަކަށް) ބަރޯސާނުވެ، ދިގު މުއްދަތަކަށް ދަޢުލަތަށް އާމްދަނީ ލިބޭނެ ދެމެހެއްޓެނިވި އުސޫލަކުންނެވެ. މި މޮޑެލްގެ ދަށުން:
· ރަސްމާލޭގައި ހިންގާ ހުރިހާ ވިޔަފާރިތަކަކުންނާއި ހޮޓާތަކުން އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ޓީޖީއެސްޓީ ދައުލަތަށް ލިބޭނެއެވެ.
· ޑިވެލޮޕަރަށް ލިބޭ ޖުމްލަ އާމްދަނީގެ %10 އަދި ކޮންމެ ރިއަލް އެސްޓޭޓް މުޢާމަލާތަކުން %4 ގެ ފީއެއް ސީދާ ދައުލަތަށް ލިބޭނެއެވެ. ކުރިއަށް އޮތް 10 އަހަރުގެ ތެރޭގައި މި މަގުން 3 ބިލިއަން ޑޮލަރު ދައުލަތަށް ވަންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
· ހުރިހާ މާލީ މުއާާމަލާތްތަކެއް ހިންގާނީ ރާއްޖޭގެ ބޭންކުތަކުގައި ޤާއިމުކުރެވޭ އެސްކްރޯ އެކައުންޓުތައް މެދުވެރިކޮށް ކަމަށްވުމުން، ރާއްޖޭގެ ބޭންކިންގ ނިޒާމުގައި ޑޮލަރު ދައުރުވުން އިތުރުވެ، ބޭރު ފައިސާގެ ތާށިކަމަށް ބޮޑު ހައްލެއް ލިބޭނެއެވެ.
· މި މަޝްރޫއުގެ ސަބަބުން ޤައުމީ އިޤްތިސާދުގެ ތެރެއިން 54،000 އަށްވުރެ ގިނަ އައު ވަޒީފާ އުފެދި، ތަރައްޤީގެ މަރުޙަލާގައި 11 ބިލިއަން ޑޮލަރަށްވުރެ ބޮޑު އާމްދަނީއެއް ދައުލަތަށް ވަންނާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
ފާހަގަކޮށްލަންޖެހޭ އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، މި ހުރިހާ މަންފާއެއް ހޯދާއިރު ދިވެހި ސަރުކާރުން އެއްވެސް ލޯނެއް ނަގަން ނުޖެހުމާއި، ސޮވަރިން ގެރެންޓީއެއް ދޭން ނުޖެހުމުގެ އިތުރުން، އެއްވެސް ޓެކްސް އިނާޔަތެއް ނުވަތަ ޑިއުޓީ މަޢާފުކުރުމެއް ދޭން ނުޖެހުމެވެ. މިއީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިންވެސްޓަރުންގެ މެދުގައި ރާއްޖެއާމެދު އޮތް އިތުބާރު އިތުރުވެ، ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރަށް ބޭރުން ފައިނޭންސް ހޯދުމުގެ ފުރުސަތުތައް ފަހިވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
ޑިމޮކްރެޓިކް މުޖުތަމައެއްގައި މިފަދަ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކާ ގުޅިގެން ބިމުގެ އަގުކުރި ގޮތާއި، ތިމާވެއްޓަށް ކުރާނެ އަސަރުތަކާ މެދު ސުވާލު އުފައްދައި ފާޑުކިޔުމަކީ ދުޅަހެޔޮ ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ހަޤީޤީ ހައްލަކީ ދެފުށް ފެންނަ އުސޫލުން މަޢުލޫމާތު ހާމަކުރުމާއި، ހަރުދަނާ ޤާނޫނީ އަދި ރެގިއުލޭޓަރީ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން ކަންކަން ތަންފީޒުކުރުމެވެ. ބިމެއް ދިގު މުއްދަތަށް ކުއްޔަށް ދިނުމަކީ ޤައުމުގެ މިނިވަންކަމާއި ސިޔާދަތު ގެއްލޭ ކަމެއް ނޫންކަން، ޒަމާނުއްސުރެ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމުގެ ދާއިރާ ހިންގަމުން އައި ގޮތުންވެސް ސާބިތުވެއެވެ.
ޚުލާސާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، "މޯލްޑިވްސް ވޯޓަރފްރަންޓް އެންޑް މެރީނާ އެޓް ރަސްމާލެ" މަޝްރޫއަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ އިޤްތިސާާދަށް އިންޤިލާބީ ބަދަލެއް ގެނެސްދޭނެ އުންމީދީ ބިނާއެކެވެ. ދައުލަތުގެ ބަޖެޓަށް ބުރަނުވެ، ގެދޮރުވެރިކަމުގެ ދާއިމީ ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމާއެކު، ބޭރު ފައިސާގެ ދަތިކަމަށް ލުޔެއް ގެނެސްދީ، ޤައުމީ އުފެއްދުންތެރިކަން ކުރިއެރުވުމަށް އެޅުނު މި ފިޔަވަޅަކީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ މުސްތަޤުބަލު އުޖާލާކޮށްދޭނެ ހަޤީޤީ އަދި ތާރީޚީ ބިޔަ މަޝްރޫއެކެވެ.
