ހިމަބިއްސަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ތެރެއިން ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރޭ، ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ.
ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްޢިއްޔާއިން ރާއްޖެއަކީ ހިމަބިހި ނައްތާލެވިފައިވާ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ނަމަވެސް، ދޭތެރެއަކުން މި ބަލީގެ ކޭސްތައް ރާއްޖެއިން ފެންނަމުންދިއުމަކީ ސިއްހީ މާހިރުން ކަންބޮޑުވާ ކަމެކެވެ. މިއަހަރުގެ މިހާތަނަށް ރާއްޖެއިން ހިމަބިހީގެ 7 ކޭސް ވަނީ ފެނިފައެވެ.
މިދިޔަ ހަފުތާގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މި މަހުގެ 13 ވަނަ ދުވަހު ދެ މީހަކު މި ބައްޔަށް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވެއެވެ. އަދި ހަމަ އެ ހަފުތާގެ ތެރޭގައި އިތުރު 5 ކޭސްއެއް ވަނީ ފެނިފައެވެ. ހެލްތު ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ހާމަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، މި ކޭސްތަކާ ގުޅިގެން 74 އަށްވުރެ ގިނަ ކޮންޓެކްޓުން މިހާތަނަށް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މިއީ ބަލި ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހޭ ވަގުތެކެވެ.
ހިމަބިހީގެ އަލާމާތްތަކަށް ބަލާއިރު، ބަލި ޖެހޭތާ ގާތްގަނޑަކަށް 4 ވަނަ ދުވަހު ހަށިގަނޑުން ތުނި ބިހި ނުވަތަ ފެންބިހިތަކެއް ފާޅުވާން ފަށައެވެ. މި ބިހިތައް އެންމެ ފުރަތަމަ ފެންނަނީ މޫނުމަތިންނެވެ. އޭގެ ފަހުން އަތްފައި، ބުރަކަށި އަދި މޭމަތީގައި ބިހިތައް ނަގަން ފަށައި، ގާތްގަނޑަކަށް 5 ދުވަސް ވަންދެން ހަށިގަނޑުގައި ދެމިހުރެއެވެ. މިފަދަ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ޑޮކްޓަރަށް ދެއްކުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ ހަތިޔާރަކީ ވެކްސިނެވެ. ކުޑަކުދިންގެ އުމުރުން 9 މަހުގައި ހިމަބިހީގެ ވެކްސިން ދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މީސްލްސް ވެކްސިންގެ ދެ ޑޯޒު ފުރިހަމަކުރުމުން ބަލި ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު %97 އަށް ކުޑަކޮށްދެއެވެ. އަދި ބަލި ޖެހުނު ކަމުގައިވިޔަސް، ބަލީގައި ބޮޑުވަރުވުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. ރާއްޖޭގައި އާންމުކޮށް ދެނީ މީސްލްސް ވެކްސިން ނުވަތަ އެމް.އާރް (މީސްލްސް، ރުބެއްލާ) ވެކްސިނެވެ.
ރާއްޖޭގައި ހިމަބިހި ފެތުރެމުންދާތީ، އިންދިރާ ގާންދީ މެމޯރިއަލް ހޮސްޕިޓަލް (އައިޖީއެމްއެޗް) އިން ވަނީ ހާއްސަ އިންތިޒާމުތަކެއް ހަމަޖައްސާފައެވެ. އެގޮތުން ބޮޑެތި މީހުންގެ ކުއްލި ފަރުވާދޭ ބައިގެ އެމްބިޔުލަންސް ޕޯޓިކޯ ކައިރީގައި މިކަމަށް ހާއްސަ މޭޒެއް ގާއިމުކޮށް، ކޮންމެ ދުވަހަކު ހެނދުނު 8:00 އިން ރޭގަނޑު 23:00 އަށް ޚިދުމަތް ދެމުންދެއެވެ. ބަލީގެ އަލާމާތްތައް ފެންނަ މީހުން ހޮސްޕިޓަލަށް ދާއިރު މާސްކު އެޅުމަށާއި، ވީހާވެސް މަދު ބަޔަކާއެކު ދިއުމަށް ހޮސްޕިޓަލުން އިލްތިމާސްކުރެއެވެ. އިތުރު މައުލޫމާތު ހޯދުމަށް 3335335 އަށް ގުޅުމުގެ ފުރުސަތުވެސް ވަނީ ހުޅުވާލާފައެވެ.
ދުނިޔޭގެ އެހެން ގައުމުތަކަށް ބަލާއިރު، އަވަށްޓެރި ބަންގްލަދޭޝްގައި މި ބަލި ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ފެތުރިފައެވެ. އެ ގައުމުގައި ބަލި ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވި، 500 އެއްހާ ކުދިން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. މިއީ ފާއިތުވި ދަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އެ ގައުމަށް ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު ސިއްހީ ކާރިސާއެވެ. އެފްރިކާގައިވެސް މި ބަލި ހަލުވިކަމާއެކު ފެތުރެމުންދާތީ އެގައުމަށް ދަތުރުކުރުމުގައި ސަމާލުވާން ވަނީ އަންގާފައެވެ.
ހަމައެއާއެކު، އެމެރިކާ ފަދަ ތަރައްގީވެފައިވާ ގައުމުތަކުގައިވެސް ހިމަބިހީގެ ނުރައްކާ ވަނީ ބޮޑުވެފައެވެ. ސީޑީސީގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، މިމަހު 21 އާ ހަމައަށް އެމެރިކާގެ 40 އަށްވުރެ ގިނަ ސްޓޭޓުން 1,952 ކޭސް ވަނީ ރިޕޯޓްކޮށްފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ކޭސްތަކަކީ ބަލި ފެތުރިފައިވާ ކްލަސްޓާތަކާ ގުޅުންހުރި ކޭސްތަކެވެ. 2025 ވަނަ އަހަރުވެސް އެމެރިކާއިން 2,288 ކޭސް ފެނިފައިވާއިރު، މިއީ އަހަރުން އަހަރަށް ބަލި ފެތުރުން އިތުރުވަމުންދާކަމުގެ ހެކިތަކެކެވެ.
ހިމަބިއްސަކީ ވަރަށް ފަސޭހައިން ގައިން ގަޔަށް އަރާ ބައްޔެކެވެ. މި ބަލި ފެތުރެނީ ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކު ކެއްސާ، ކިނބިހި އެޅުމުގެ ތެރޭގައި ބޭރުވާ ތިކިތަކުންނެވެ. ބަލިޖެހިފައިވާ މީހަކު ހުރި ކޮޓަރިއަކަށް ނުވަތަ ތަނަކަށް، އެމީހާ އެތަނުން ދިޔަތާ 2 ގަޑިއިރު ފަހުން މީހަކު ވަނަސް ބަލީގެ ޖަރާސީމު ވައިގެ ތެރޭގައި ހުރުމުގެ ސަބަބުން ބަލި އެރުމުގެ ފުރުސަތު އޮވެއެވެ.
ބަލީގެ ނުރައްކާ ބޮޑު މީހުން: މި ބަލި ޖެހުމުން އެންމެ ބޮޑަށް ނުރައްކާވަނީ:
ބަލީގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކާތައް: ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ހިމަބިހީގެ ސަބަބުން ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި:
ބަލިޖެހުމުގެ ކުރިން ފެންނަ ކުރީގެ އަލާމާތްތައް:
ރާއްޖެއިން ބަލި ނައްތާލެވިފައި އޮތުމަށްފަހު އަލުން ފެންނަން ފެށުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ ބޭރު ގައުމުތަކަށް ދަތުރުފަތުރު ކުރުމުގެ ތެރެއިން ބަލި އެތެރެވުމެވެ. އެހެންކަމުން، ރާއްޖޭން ބޭރަށް ދަތުރުކުރާ މީހުން ވެކްސިން ފުރިހަމަކޮށްފައިވޭތޯ ޔަގީންކުރުމަކީ މުހިއްމު ކަމެކެވެ.
ރާއްޖެ އިން ހިމަބިހި ނައްތާލީ 2017 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. އެކަމަކު އޭގެ ފަހުން 2020 ވަނަ އަހަރާއި 2023 ވަނަ އަހަރު މި ބަލި ޖެހިފައިވާ ބަޔަކު ފެނިފައިވެއެވެ.
ހިމަބިއްސަކީ އެކަކު އަނެކަކުގެ ފަރާތުން ވަރަށް އަވަހަށް ފެތުރޭ ބައްޔަކަށް ވުމުން، މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ވެކްސިން ފުރިހަމަކުރުމާއި، ބަލީގެ އަލާމާތެއް ފެނިއްޖެނަމަ ލަސްނުކޮށް ސިއްހީ ފަރުވާ ހޯދުމަކީ މުޖުތަމައުގެ އެންމެންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ. ހިމަބައްޔާ ދެކޮޅަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ވެކްސިން ދިނުމުގެ ބޮޑު މަސައްކަތެއް ފަށާފައިވާއިރު، ކަމާ ބެހޭ ފަރާތްތަކުން ވަނީ މި ކެމްޕޭންގެ ދަށުން 18 މިލިއަން ކުދިންނަށް ވެކްސިން ދީފައިވާ ކަމަށް ބުނެފައެވެ.
