މުސްލިމް އަޚުންނޭވެ! މާތް ﷲގެ މަތީން ހަނދުމަކުރުމަކީ ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާސްތަކާ ދުރުކޮށްދީ، ރަޙުމާނުވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ރުހިވޮޑިގަތުން ހޯދައިދޭ، މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ. އެއީ ހިތްތަކުން ހާސްކަމާއި މޮޅިވެރިކަން ފިލުވައިދީ، އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން ގެނެސްދޭ ކަމެކެވެ. ޛިކުރުކުރުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑަށް ދިރުމާއި ބާރު ލިބި، މޫނުމަތީގެ އުޖާލާކަމާއި ހައިބަތު ފާޅުވެއެވެ. ހަމަ އެއާ އެކު، މާތް ﷲއަށް އޮންނަ ލޯތްބާއި، އެކަލާނގެ މަތިވެރިކަން ހިތުގައި ބިންވަޅުނެގި، އެކަލާނގެ حضرةއަށް ކުއްތަންވުމުގެ މަގުފަހިވެއެވެ. ޛިކުރުކުރުމަކީ މަރުވެފައިވާ ހިތްތަކަށް ދިރުންދީ، ޣާފިލުކަމުގެ ނިދީން އިންސާނާ ހޭލައްވައިދޭ ކަމެކެވެ. އެހެނީ ޛިކުރުކުރުމަކީ ހިތުގެ ކާނާއެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. --- މާނައީ: "އެއުރެންނީ، إيمانވި މީހުންނެވެ. އަދި اللَّه ހަނދުމަކުރުމުން، އެއުރެންގެ ހިތްތައް ހަމަޖެހޭ މީހުންނެވެ. ހިތްތައް ހަމަޖެހެނީ، اللَّه ހަނދުމަކުރުމުން ނޫންހެއްޔެވެ؟"
މުސްލިމް އަޚުންނޭވެ! ޛިކުރުކުރާ މީހާއާއި ޛިކުރުނުކުރާ މީހާގެ ތަފާތު ބަޔާންކޮށްދެއްވަމުން ކީރިތި ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. (مَثَلُ الَّذِيْ يَذْكُرُ رَبَّهُ وَالَّذِيْ لَا يَذْكُرُ، مَثَلُ الْـحَيِّ وَالْمَيِّتِ)[1] މާނައީ: "އެ މީހެއްގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރާ މީހާއާއި، އެކަލާނގެ ހަނދުމަނުކުރާ މީހާގެ މިސާލަކީ، ދިރިހުރި މީހަކާއި މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މިސާލެވެ." އަޅުތަކުން މާތް ﷲއާ ކުއްތަންވުމުގެ ގޮތުން ކުރާ ކޮންމެ ކަމަކަށް ސަވާބާއި ދަރުމަދެއްވުމުގައި އެކަލާނގެ ދީލަތިފުޅުކަން، މާ އިތުރުވެގެން ވެއެވެ. އެކަން ބަޔާންކުރައްވައި ޤުދުސިއްޔަ ޙަދީޘެއްގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. (أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِيْ بِيْ، وَأَنَا مَعَهُ حَيْثُ يَذْكُرُنِيْ، وَاللهِ، لَلَّهُ أَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ مِنْ أَحَدِكُمْ يـَجِدُ ضَالَّتَهُ بِالْفَلَاةِ، وَمَنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ شِبْرًا تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا، وَمَنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ ذِرَاعًا تَقَـرَّبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا، وَإِذَا أَقْبَلَ إِلَيَّ يـَمْشِـيْ أَقْبَلْتُ إلَيْهِ أُهَرْوِلُ.)[2] މާނައީ: "މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. "ތިމަންރަސްކަލާނގެ ވޮޑިގެންވަނީ، ތިމަންރަސްކަލާނގެއާ މެދު ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅާ ހީކުރާ ގޮތެއްގެ މަތީގައެވެ. އޭނާ ތިމަންރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރާ ހިނދު، އޭނާއަށް ނަޞްރާއި މަދަދުދެއްވުމުގައި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާއާއެކު ވޮޑިގެންވަމެވެ. ރަސޫލާ z ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. "މާތް اللَّهُ ގަންދެއްވައި ޙަދީޘްކުރައްވަމެވެ. ތިޔައިން މީހަކު ސަހަރާގެ ތެރޭގައި ދަތުރުކޮށްފައި ދަނިކޮށް، އޭނާގެ ސަވާރީ ގެއްލުމަށްފަހު، އަލުން އެ ފެނުމުން އުފާވާ ވަރަށްވުރެ، މާތް اللَّهُގެ އަޅާ ތައުބާވުމުން، އެކަލާނގެ އުފާވެވޮޑިގަތުން މާބޮޑެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. "ތިމަން ރަސްކަލާނގެއަޅާ ހެއު ޢަމަލުކޮށްގެން ކައިވަތެއްގެ މިންވަރަށް ކުއްތަންވެއްޖެނަމަ ތިމަން ރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ޢަފޫކުރައްވައި ސަވާބާއި ދަރުމަ ދެއްވައި ރަޙުމަތްލެއްވުމައިގެން މުށެއްގެ މިންވަރަށް ކުށްތަންވެ ވޮޑިގެންފާ ހުށީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅާ ހެއު ޢަމަލުކޮށްގެން މުށެއްގެ މިންވަރަށް ކުއްތަންވެއްޖެނަމަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އޭނާއަށް ޢަފޫކުރައްވައި ސަވާބާއި ދަރުމަ ދެއްވައި ރަޙުމަތްލެއްވުމާއިގެން ބޮމައެއްގެ މިންވަރަށް ކުއްތަންވެ ވޮޑިގެންފާ ހުށީމެވެ. އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅާ ތިމަންރަސްކަލާނގެއާ ކުއްތަންވުމަށް ހިނގައިފައި އަންނަނަމަ ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއަށްވުރެ ހަލުއި ފިޔަވަޅުގައި އެ އަޅާއަށް ޢަފޫކުރައްވައި ރަޙްމަތް ލެއްވުމާއިގެން އަވަސްވެ ވޮޑިގެންފާހުށީމެވެ."
މުސްލިމް އަޚުންނޭވެ! ޛިކުރުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި މިސްކިތުގައި އިނދެގެން ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ޙާލަތެއްގައި ވެސް ޛިކުރު ކުރެވިދާނެއެވެ. ހިނގާފައި ދާއިރުއެވެ. ސަވާރީއެއްގައި ދަތުރުކުރާއިރުއެވެ. އޮށޯވެ އޮންނަ އިރުއެވެ. މަސައްކަތުގެ މައިދާނުގައި އުޅޭއިރުވެސް މެއެވެ. ބާއްޖަވެރިކަމަށް އެދޭ މީހާގެ ދޫ އަބަދު ވެސް އޮންނާންޖެހޭނީ ﷲއަށް ޛިކުރުކުރުން މަތީގައެވެ. ރަސޫލާ z ޙަދީޘްކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. (لَا يَزَالُ لِسَانُكَ رَطْبًا مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ)[3] މާނައީ: "މާތްﷲ ހަނދުމަކުރުމުން ތިބާގެ ދޫ އަބަދުވެސް ތެތްކަންމަތީ ބާއްވާށެވެ.
މުސްލިމް އަޚުންނޭވެ! މި އަޅާގެ ނަފުސަށާއި ތިޔަ އެންމެތަކުންނަށް މާތް ﷲއަށް تَقْوَىވެރިވުމަށް ނަސޭހަތްތެރިވަމެވެ. މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވައިފައިވާ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. "އޭ إيمان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން اللهއަށް تَقْوَىވެރިވާށެވެ! އަދި ސީދާވެގެންވާ ބުނުމަކުން ތިޔަބައިމީހުން ބަސްބުނާށެވެ! (އޭރުން) ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި، ތިޔަބައިމީހުންގެ عملތައް އެކަލާނގެ إصلاحކޮށް ދެއްވާނެތެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ޓަކައި، އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެއްވާނެތެވެ. ﷲއަށާއި، އެކަލާނގެ رسولއާއަށް ކިޔަމަންވާ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ބޮޑުވެގެންވާ نصيبލިބުމަކުން އެމީހާއަށް نصيبލިބިއްޖެއެވެ."
ލޮބުވެތި އަޚުންނޭވެ! މާތް ﷲ ހަނދުމަކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ދުލުން ކިޔާލާ ކަލިމަތަކެއް ނޫނެވެ. ޙަޤީޤީ ޛިކުރަކީ ދުލުން ކިޔާ ކަލިމަތަކާއެކު ހިތްވެސް އެކަމަށް ހާޒިރުކުރުމެވެ. އަދި ﷲ ނަހީކުރެއްވި ފާފައަކާ ދިމާއަށްދެވޭ ހިނދު، ﷲ ހަނދުމަކޮށް އެ ފާފައަކާ ދުރުހެލިވުމެވެ. ވީއިރު ހެނދުނާއި ހަވީރުގެ ދުޢާތަކަށް ވަގުތު ހުސްކުރާށެވެ! ނަމާދުގެ ފަހުގައި ކުރާ ޛިކުރުތަކަށް ފަރުވާތެރިވާށެވެ! އޭރުން ﷲ އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމުގައި ބަރަކާތްލައްވައި، ހިތްތަކަށް ފިނިކަމާއި އަމާންކަންދެއްވާނެއެވެ.
ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! އަޅަމެންނީ ގިނަގިނައިން އިބަރަސްކަލާނގެ ހަނދުމަކުރާ ބަޔަކުކަމުގައި ލައްވާނދޭވެ! އާމީން!
މާތް اللهގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުންނަށް ތެދުމަގުދެއްކެވުމަށް މާތް الله މެދުވެރިކުރެއްވި މާތް ނަބިއްޔާއަށް ޞަލަވާތާއި ސަލާމްލެއްވުން އެދި ދުޢާކުރާށެވެ! މާތް الله ވަޙީކުރައްވައިފައި ވެއެވެ. ---- މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން اللهއާއި އެކަލާނގެ މަލާއިކަތުން ނަބިއްޔާގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތްލައްވަތެވެ. އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ޞަލަވާތްލެއްވުން އެދި ދުޢާކުރާށެވެ! އަދި އެކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ސަލާމްލެއްވުން އެދި ތިޔަބައިމީހުން ގިނަގިނައިން ދުޢާކުރާށެވެ!"
